Author :
Abstract
İnsan, bilgiye duyduğu ihtiyaçla birlikte bu bilginin doğruluğunu denetlemek de ister. Bilgi, çoğunlukla önermeler şeklinde ifade edilir. Yanlış olan önermeler, zamanla deneyimlerle geçerliliğini yitirir. İnsanlar, belirsizlik durumlarında tercihlerini yaparlar. Epistemoloji, düşünmelerin doğruluk ve yanlışlık şartlarını incelerken, mantık bu düşüncelerin geçerliliğini denetlemek için bir araçtır. Düşüncelerin ifade ediliş formu olarak akıl yürütme ve argüman belirli kurallara göre bir araya getirilmiş önermelerle oluşturulur. Mantığın amacı, güçlü ve geçerli argümanları zayıf olanlardan ayırmaktır. Bu değerlendirme süreci, önermeler arasındaki geçerliliğe dayanır ve biçimsel veya içeriksel olarak yapılabilir. Biçimsel denetim, özellikle sonucun öncüllerden çıkartılıp çıkartılmamasıyla ilgilidir ve bunun anlamı argümanın ifade edildiği form üzerinden yapılmasıdır. Biçimsel bir denetleme işlemi, akıl yürütmenin formu olarak kıyas yapısı içerisinde bulunan özne (subject), yüklem (predicate) ve orta terim (middle term) olarak ifade edilmiş üç terimin tümel olumlu, tümel olumsuz, tikel olumlu ve tikel olumsuz olmak üzere dört önerme formunun ilişkilerine bakılarak yapılır. İçeriksel hatalar gündelik hayatın içinde daha yaygındır ve genellikle "fallacy" terimi ile ifade edilir. Biçimsel hatalar da aynı adla anılırlar ancak üzerlerinde uzlaşma olduğu için Aristoteles’ten günümüze kadar değiştirilemeden kullanılmaya devam edilmiştir. Akıl yürütmenin ifade edilmiş ya da düşünülmüş bir yapı olması bakımından içsel veya dışsal şeklinde bir ayrımı önerilebilir. Akıl yürütmede öncüller ve sonuç arasındaki ilişki, tümevarım ve tümdengelim gibi bir akıl yürütme türü şeklinde görülebilir. Akıl yürütmenin bir argüman formunda olması ya da olmaması mümkündür. Argüman bir akıl yürütmenin monolog ya da diyalog şeklinde yürütülen bir tartışmasıdır. Argümanlardaki hataları bilmek, kişilere çeşitli avantajlar sağlar. Bu avantajlar arasında başkalarının fikirlerini sağlam bir şekilde değerlendirmek, yanlışa düşebileceği yerleri bilmek, mantık oyunlarına karşı temkinli olmak ve dili doğru kullanma hassasiyeti kazanmak bulunur. Ancak, hataların tümünü bilmeye gerek yoktur; bazı yaygın hata türlerine odaklanmak yeterlidir. Bennett, üç yüzden fazla hataya dair bir çalışma yapmış ve sık yapılan 25 hatayı listelemiştir. Bu tür listelemeler, dikkatli bir temellendirme gerektirir. Argümanlardaki sık karşılaşılan hatalardan biri kişiye saldırıdır (argumentum ad hominem). Bu hata, muhatabın şahsiyetine saldırıp onun argümanını geçersiz kılmaya çalışmakla ilgilidir. Üç farklı şekilde karşılaşılan kişiye saldırı hakaret, durumsal veya tu quoque formlarında yapılabilen hatalardır. Bilgisizlikten kaynaklı argüman (argumentum ad ignorantiam) ise bir önermenin doğruluğu kanıtlanmadan yanlış olduğu iddiasıdır. Geleneklere başvurmak hatası (argumentum ad antiquitatem), geleneksel uygulamaların doğru kabul edilmesinden kaynaklanır. Gündelik hayatın içinde çoğunlukla ‘ama herkes yapıyor’ ifadesi ile dile getirilen kanıtlamalarda karşımıza çıkar. Merhamet çağrısı (argumentum ad misericordiam), bir argümanı duygusal etkilerle güçlendirmeye çalışmaktır. Güce başvurma (argumentum ad baculum), sonucun kabul edilmesi için güç veya tehdidin kullanıldığı bir yanılgıdır. Sonuç olarak, akıl yürütme ve argüman hataları gündelik hayatta sık karşılaşılan durumlardır. Argümanlardaki hataların tespit edilmesi, kişilerin kendi düşüncelerini daha sağlam bir şekilde ifade etmelerini ve başkalarının argümanlarını değerlendirebilmelerini sağlar. Geçerli bir argüman, mantıksal olarak öncüllerinden çıkmalıdır. Yanlış inançların ve önermelerin değerlendirilmesi için yapısal çıkarımların kontrol edilmesi gerekiyor. Eğitimli bir göz, biçimsel hataları tespit edebilirken, içeriksel hatalardan kaçınmak için kavramların anlamları açık olmalıdır. Düşünme etkinliği, bireyin kendi argümanlarını nesnel bir şekilde değerlendirmesine de yardımcı olur. Sağlam bir akıl yürütme için kullanılan terimlerin açıklığı önemlidir, ancak düşüncelerimizin doğru olması için yeterli değildir; sonuçların mantıklı bir şekilde öncüllerden çıkarılıp çıkarılmadığı da kontrol edilmelidir.
Keywords
Abstract
Along with the need for knowledge, people also want to verify the accuracy of this knowledge. Knowledge is often expressed in the form of propositions. False propositions lose validity over time through experience. People make choices in situations of uncertainty. Epistemology examines the conditions for truth and falsity of thought, while logic is a tool for verifying the validity of these thoughts. Reasoning and argument, as forms of expression of thoughts, are constructed from propositions combined according to specific rules. The goal of logic is to distinguish strong and valid arguments from weak ones. This evaluation process is based on the validity between propositions and can be conducted formally or content-wise. Formal checking, specifically, concerns whether the conclusion can be inferred from the premises, meaning it is conducted based on the form in which the argument is expressed. For a formal checking process, the relationship between the three terms within the syllogistic structure—subject, predicate, and middle term—and four propositional forms: universal affirmative, universal negative, particular affirmative, and particular negative—is examined. Informal fallacies are more common in everyday life and are often referred to by the term "fallacy." Formal fallacy are also referred to by the same name, but because there is agreement on them, they have continued to be used unchanged from Aristotle to the present. A distinction can be made between internal and external reasoning, given that reasoning is a structure that is either expressed or thought out. The relationship between premises and conclusion in reasoning can be viewed as a type of reasoning, such as induction and deduction. Reasoning can take the form of an argument or not. An argument is a discussion of reasoning conducted in the form of a monologue or dialogue. Recognizing fallacies in arguments provides individuals with various advantages. These advantages include soundly evaluating the ideas of others, recognizing potential fallacies, being wary of logical tricks, and acquiring sensitivity to the use of language correctly. However, it is not necessary to know all the fallacies; focusing on a few common types is sufficient. Bennett conducted a study of over three hundred fallacies and listed 25 common ones. Such lists require careful substantiation. One of the most common fallacies in arguments is the attack on a person (argumentum ad hominem). This fallacy involves attacking the person's character and attempting to invalidate their argument. Attacks on a person can take three forms: insult, circumstantial, or tu quoque. An argument from ignorance (argumentum ad ignorantiam) is the claim that a proposition is false without proof. The fallacy of appealing to tradition (argumentum ad antiquitatem) stems from the assumption of traditional practices as true. In everyday life, we often encounter arguments expressed with the phrase "but everyone else does it." An appeal to compassion (argumentum ad misericordiam) is the attempt to strengthen an argument with emotional appeals. An appeal to force (argumentum ad baculum) is a fallacy in which force or threats are used to force a conclusion. Consequently, fallacies in reasoning and argumentation are common in everyday life. Identifying fallacies in arguments allows people to express their own opinions more effectively and to evaluate the arguments of others. A valid argument must follow logically from its premises. Structural inferences must be checked to evaluate false beliefs and propositions. While a trained eye can detect formal fallacies, the meaning of concepts must be clear to avoid content fallacies. Thinking activity also helps individuals objectively evaluate their arguments. While clarity of terminology is important for sound reasoning, it is not sufficient for our thoughts to be accurate; we must also check whether conclusions logically follow from the premises.
