Author :
Abstract
Fenomenolojik yöntem son yıllarda yapılan çalışmalarda sıklıkla tercih edilmektedir. Fakat felsefi bir kavram olan fenomenoloji ile nitel araştırma yöntemi olarak kullanılan fenomenoloji kavramı içerik bakımından bire bir aynı değildir. Aralarında birtakım benzerlikler ve farklılıklar bulunmaktadır. Halihazırda fenomenoloji temelde bir yöntem olmaktan ziyade felsefi bir kavramdır. Felsefi bir akım olarak Edmund Husserl ile anılmaktadır. Hatta felsefi anlamdaki fenomenolojiden esinlenerek oluşturulmuş yorumlayıcı fenomenolojik analiz gibi farklı türlerde nitel araştırma yöntemleri de kullanılmaktadır. Ayrıca kavramın kökeninden ve ortaya çıkışından kaynaklanan bazı farklılıklarından dolayı fenomenolojik yöntem kullanan her çalışmanın (felsefi) fenomenoloji ile ilişkilendirilemeyeceği iddia edilmektedir. Yapılan bu çalışma ise felsefi fenomenoloji ile yöntemsel fenomenoloji arasındaki ilişkiyi ortaya koyarak fenomenolojik yöntemin felsefi danışmanlık sürecinde nasıl uygulanabileceğini açıklamayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda yöntem olarak kavramsal betimleme, çözümleme, mukayese ve metin içi inceleme yöntemleri kullanılmaktadır. Felsefi danışmanlıkta fenomenolojik yöntemin ya da fenomenolojik yaklaşımın nasıl uygulanabileceğini ortaya koymaya çalışan bu çalışmada öncelikle felsefi fenomenoloji ile yöntem olarak kullanılan fenomenoloji arasındaki ilişkinin anlaşılması önemlidir. Bu bakımdan yöntem olarak fenomenolojinin felsefi danışmanlıkta nasıl kullanılabileceğini araştırmak üzere hazırlanmış olan bu makalede ilkin fenomenoloji ve fenomenolojik yöntem arasındaki ilişki açıklanmaktadır. Öte yandan fenomenoloji psikolojik danışmanlık alanında da bir yöntem olarak sıkça kullanılmaktadır. Bu yönden psikolojik danışmanlık sürecinde fenomenolojik yöntemin nasıl uygulandığıyla ilgili çalışmalar bulunmaktadır bu da fenomenolojinin bir yöntem olarak felsefi danışmanlık sürecinde de faydalı olabileceğini göstermektedir. Geleneksel psikoloji öznel bakış açısını ve öznel deneyimi (deneyimin özne için ne anlama geldiğini) göz ardı etme eğilimindedir. Bu sebeple geleneksel psikoloji içerisinde danışman danışana belirli bir teorik altyapı ile yaklaşır ve belirli bir reçete sunar. Ancak fenomenolojik yöntem bireysel farklılıklardansa insanların psikolojik bakımdan aynı olarak değerlendirildiği, insanların benzer yapıya sahip olduğu fikri üzerinden ilerleyen bu geleneksel bakışın aksine, deneyimin doğasına odaklanır. Durum felsefi fenomenoloji açısından değerlendirildiğindeyse, deneyimin öznel yorumundan çıkıp deneyimin gerçekte ne olduğuna odaklanılması gerekir. Bu yüzden de fenomenolojik yöntem kullanılan danışmanlık faaliyetlerinde ilk basamakta bireyin (danışanın) yaşadığı deneyimi nasıl anlamlandırdığını anlamak gerekir. Çünkü her insan gerçek var olan şeyleri (fenomenleri) belirli bir yorumla, öznel bakış açısını da kullanarak -bir bakıma çarpıtılmış olarak- kavrar. Danışmanlık sonrasındaysa bireyin sahip olduğu bakış açısındaki çarpıklıkları görmesi ve uyumlu, tutarlı bir dünya görüşü oluşturması beklenir. Neticede psikolojik danışmanlık açısından tercih edilme sebebi ise kabaca fenomenolojik yöntemin bireyi, bireysel farklılıklarıyla birlikte değerlendirme olanağı sunması olduğu düşünülebilir. Felsefi danışmanlık ve psikolojik danışmanlık arasındaki ilişki değerlendirildiğinde, bu iki danışmanlığın özellikle fenomenolojik yöntem kullanılarak gerçekleştirilen psikolojik anlamdaki danışmanlığın aslında felsefi danışmanlık ile oldukça benzer olduğu görülür. Dolayısıyla bu çalışmanın ikinci bölümünde felsefi danışmanlık ve psikolojik danışmanlık ilişkisi üzerinden fenomenolojinin nasıl uygulanacağı ya da farklı bir ifadeyle fenomenolojinin felsefi danışmanlıktaki yeri açıklanmaktadır. Sonuç olarak, felsefi danışmanlıkta işlenen fenomenolojik yöntemin diğer alanlarda kullanılan fenomenolojik yöntemden farklı olmakla birlikte, fenomenolojinin felsefi kökeniyle ve felsefi danışmanlığın yapısıyla bütünlük oluşturduğu savunulmaktadır. Bununla birlikte, literatürde doğrudan felsefi danışmanlıkta fenomenolojik yöntemin nasıl işlendiğini açıklayan bir çalışma bulunmamaktadır. Yapılan çalışmalar genellikle fenomenolojinin bir araştırma yöntemi olarak nasıl kullanıldığına, felsefi açıdan ne anlam ifade ettiğine ya da fenomenolojinin psikolojik bir terapi yaklaşımı -yöntemi- olarak nasıl kullanıldığına ilişkin yapılmış çalışmalardır. Hazırlanmış olan bu çalışmaysa fenomenolojiyi doğrudan felsefi bir danışmanlık yöntemi olarak açıklamaya çalışması bakımından literatüre katkı sağlamaktadır.
Keywords
Abstract
The phenomenological method is frequently preferred in recent studies. However, phenomenology, which is a philosophical concept, and phenomenology, which is used as a qualitative research method, are not exactly the same in terms of content. There are some similarities and differences between them. Currently, phenomenology is basically a philosophical concept rather than a method. As a philosophical movement, it is associated with Edmund Husserl. In fact, different types of qualitative research methods such as interpretive phenomenological analysis, inspired by phenomenology in the philosophical sense, are also used. In addition, it is claimed that not every study that uses phenomenological methods can be associated with (philosophical) phenomenology due to some differences arising from the origin and emergence of the concept. This study aims to explain how the phenomenological method can be applied in the philosophical counseling process by revealing the relationship between philosophical phenomenology and methodological phenomenology. For this purpose, conceptual description, analysis, comparison and in-text analysis methods are used. In this study, which tries to reveal how the phenomenological method or phenomenological approach can be applied in philosophical counseling, it is important to first understand the relationship between philosophical phenomenology and phenomenology used as a method. In this respect, this article, which has been prepared to investigate how phenomenology as a method can be used in philosophical counseling, first explains the relationship between phenomenology and phenomenological method. On the other hand, phenomenology is frequently used as a method in the field of psychological counseling. In this respect, there are studies on how the phenomenological method is applied in the psychological counseling process, which show that phenomenology as a method can also be useful in the philosophical counseling process. Traditional psychology tends to ignore the subjective perspective and subjective experience (what experience means to the subject). For this reason, in traditional psychology, the counselor approaches the client with a certain theoretical background and offers a certain prescription. However, the phenomenological method focuses on the nature of experience, unlike this traditional view, which is based on the idea that people are evaluated as psychologically the same and that people have similar structures, rather than individual differences. When the situation is evaluated in terms of philosophical phenomenology, it is necessary to leave the subjective interpretation of experience and focus on what experience really is. Therefore, in counseling activities using phenomenological methods, it is necessary to understand how the individual (client) makes sense of his/her experience in the first step. Because every person grasps real existing things (phenomena) with a certain interpretation, using a subjective point of view- in a way distorted. After counseling, the individual is expected to see the distortions in his/her perspective and to create a harmonious and consistent worldview. As a result, it can be thought that the reason why it is preferred in terms of psychological counseling is that the phenomenological method offers the opportunity to evaluate the individual with their individual differences. When the relationship between philosophical counseling and psychological counseling is evaluated, it is seen that these two counseling approaches, especially psychological counseling using phenomenological methods, are actually quite similar to philosophical counseling. Therefore, in the second part of this study, how to apply phenomenology through the relationship between philosophical counseling and psychological counseling, or in other words, the place of phenomenology in philosophical counseling is explained. As a result, it is argued that although the phenomenological method used in philosophical counseling is different from the phenomenological method used in other fields, it is integrated with the philosophical origin of phenomenology and the structure of philosophical counseling. However, there is no study in the literature that explains how the phenomenological method is processed in direct philosophical counseling. The studies are generally studies on how phenomenology is used as a research method, what it means philosophically, or how phenomenology is used as a psychological therapy approach. This study contributes to the literature in terms of trying to explain phenomenology as a direct philosophical counseling method
